Kanał RSS IFPiLM

Kanał RSS

40 lat badań dla przyszłości

Jubileuszowy rok Instytutu Fizyki Plazmy i Laserowej Mikrosyntezy im. Sylwestra Kaliskiego osiągnął swój punkt kulminacyjny oficjalną uroczystością na Zamku Królewskim w Warszawie, która miała miejsce 16 września 2016 roku.

Podniosłą atmosferę tego wydarzenia nadały otrzymane wyróżnienia, zarówno indywidualne jak i zbiorowe przekazane dla społeczności Instytutu Fizyki Plazmy i Laserowej Mikrosyntezy.

Złoty Krzyż Zasługi nadany przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Andrzeja Dudę otrzymali: dr hab. Andrzej Gałkowski, Józef Makowski, dr Marian Paduch.

Srebrny Krzyż Zasługi nadany przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Andrzeja Dudę otrzymali: Jerzy Król, prof. Tadeusz Pisarczyk.

Brązowy Krzyż Zasługi nadany przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Andrzeja Dudę otrzymali: dr Sławomir Jabłoński, dr Monika Kubkowska, Leszek Ryć, Ewa Sieczkowska, dr hab. Roman Zagórski.

Ponadto, Marszałek Województwa Mazowieckiego wyróżnił Instytut Fizyki Plazmy i Laserowej Mikrosyntezy im. Sylwestra Kaliskiego Medalem Pamiątkowym Pro Mazovia za wybitne zasługi oraz całokształt działalności na rzecz województwa mazowieckiego.

Instytut został także uhonorowany przez Naczelną Organizację Techniczną pamiątkową tablicą z najlepszymi życzeniami sukcesów i rozwoju Instytutu oraz osiągnięć we wdrażaniu zaawansowanych technologii.

Z kolei, zaprzyjaźnione z Instytutem uczelnie wyższe, instytuty badawcze oraz inne organizacje przekazali wyrazy uznania w listach gratulacyjnych.

40latinstytutu

Listy gratulacyjne:

 

Krok ku zacieśnieniu współpracy z Włochami

P1000421 912x684Na corocznym spotkaniu fizyków z Polski i Włoch rozmawiano o perspektywach współpracy naukowej w dziedzinie syntezy termojądrowej. Polacy wyrazili duże zainteresowanie uczestnictwem w projekcie dot. budowy tokamaka DTT „Divertor Tokamak Test Facility”. Głównym wykonawcą tego tokamaka będą partnerzy z Włoch z ENEA (z ang. Italian National Agency for New Technologies, Energy and Sustainable Economic Development).

Dodatkowo, obie strony zadeklarowały chęć zwiększenia udziału w eksperymentach zarówno na stellaratorze Wendelstein 7-X jak i na tokamakach m.in. JET, MST1 oraz ASDEX. Niemniej ważnym pozostaje bilateralna współpraca w kształceniu kadry naukowej. Postanowiono zwiększyć wymianę młodych naukowców między instytucjami badawczymi w Polsce i we Włoszech.

Tegoroczne spotkanie miało miejsce w siedzibie Narodowego Centrum Badań Jądrowych w Świerku w dniach 14-15 lipca 2016 roku, w którym udział wzięło ponad 30 naukowców z obu krajów.

 

Dzieci rządzą w Kancelarii Premiera

DzieciRzadzaNaukowcy IFPiLM wzięli udział w pikniku rodzinnym organizowanym z okazji Dnia Dziecka w ogrodach Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Dla najmłodszych uczestników pikniku przygotowane zostały fizyczne puzzle, rysowanki, wycinanki oraz inne aktywności. W interaktywnych pokazach można było dowiedzieć się o działaniu kul plazmowych oraz wykorzystaniu pułapek magnetycznych.

Podczas pikniku rozdawane były wszelakie materiały promocyjne przygotowane zarówno przez Instytut jak i Ministerstwo Rozwoju pod egidą którego możliwe było uczestnictwo IFPiLM.  

Tegoroczny piknik „Dzieci Rządzą” miał miejsce 5 czerwca, który otworzyła pani premier Beata Szydło.

 

Puzzle z reaktorem termojądrowym, czyli IFPiLM na 20. Pikniku Naukowym

DSC 0397 1124x7507 maja 2016 roku Instytut Fizyki Plazmy i Laserowej Mikrosyntezy uczestniczył w jubileuszowej 20 edycji Pikniku Naukowego. Naukowcy Instytutu z pasją i zaangażowaniem opowiadali o syntezie jądrowej, pułapce magnetycznej, fizyce plazmy oraz przyszłości energii termojądrowej.

W Instytutowym namiocie można było dotknąć kul plazmowych reagujących zarówno na dotyk jak i na drgania powietrza, ustawić lewitującą kulę ziemską w polu magnetycznym, a także ułożyć puzzle ukazujące komorę reaktora termojądrowego oraz sam reaktor i otrzymać w nagrodę komiksy naukowe.

Dużym zainteresowaniem wśród dorosłych uczestników Pikniku cieszyła się makieta prezentująca przyszłą elektrownię termojądrową DEMO. Makieta ta stanowi część wystawy FusionExpo, której elementy wystawione są na hali głównej Instytutu Fizyki Plazmy i Laserowej Mikrosyntezy.

Zdjęcia z Pikniku Naukowego 2016 można obejrzeć klikając w zakładkę „Galeria” na stronie głównej www.ifpilm.pl w prawym górnym rogu.

 

Trzy mln euro z Euratomu dla trzech polskich instytucji, w tym IFPiLM

Nauka w Polsce 3mlnTrzy polskie instytucje naukowe pozyskały od Komisji Europejskiej łącznie blisko 3 mln euro na projekty związane z rozwojem energetyki jądrowej w regionie bałtyckim i wyszehradzkim. Naukowcy czekają na firmy gotowe do współpracy. Najbliższa okazja do jej nawiązania już 8 kwietnia podczas spotkania informacyjno-brokerskiego.

W programie badawczo-szkoleniowym Euratom Narodowe Centrum Badań Jądrowych, Instytut Podstawowych Problemów Fizyki PAN oraz Instytut Fizyki, Plazmy i Laserowej Mikrosyntezy im. Sylwestra Kaliskiego zdobyły w sumie 2,8 mln euro. Pieniądze pochodzą z Horyzontu 2020 – największego w historii Europy programu finansowania badań i innowacji, którego Euratom jest elementem.

"Uczestnictwo polskich podmiotów w konkursach dotyczących fizyki i chemii jądrowej oraz technologii jądrowych jest proporcjonalne do potencjału, jaki w tej dziedzinie badań naukowych po drugiej wojnie światowej Polska zgromadziła. Nie należy również zapominać, że większość krajów będących partnerami w składanych projektach ma działające elektrownie jądrowe, które w sposób naturalny sprzyjają powstaniu i rozwojowi silnego zaplecza badawczo-rozwojowego w obszarze jądrowym" - komentuje ekspert ds. programu Euroatom, energii i środowiska Aneta Maszewska z Krajowego Punktu Kontaktowego dla programu Horyzont 2020.

Polskie instytucje starały się w Euratomie o sfinansowanie 25 projektów realizowanych z udziałem zagranicznych partnerów. Dostały dotacje na pięć, trzy z nich realizuje Narodowe Centrum Badań Jądrowych. "Naszą strategią jest pozyskiwanie grantów na projekty związane z badaniami jądrowymi, które możemy realizować z partnerami z regionu. W ten sposób chcemy doprowadzić do stworzenia silnego eurobałtyckiego centrum badań" – mówi kierownik Działu Badań i Współpracy Międzynarodowej w NCBJ dr Jacek Gajewski.

Drogą do tego celu mają być m.in. Wyszehradzka Inicjatywa dla Współpracy Jądrowej - której NCBJ jest koordynatorem - oraz Inicjatywa Regionu Bałtyckiego na rzecz Innowacyjnych Technologii Jądrowych. To właśnie te projekty z udziałem NCBJ finansuje Euratom.

W pierwszym z nich polscy naukowcy zajmują się badaniami materiałowymi, które mają pomóc w rozwoju technologii jądrowych IV generacji z wykorzystaniem reaktorów chłodzonych gazami. W drugim projekcie Polacy włączą się w badania związane z budową elektrowni jądrowej w Visaginas na Litwie, tak by z nowej siłowni mógł skorzystać cały region.

Dzień informacyjny na temat Euratomu odbędzie się 8 kwietnia br. w siedzibie Krajowego Punktu Kontaktowego Programów Badawczych UE w Warszawie. To jedna z niewielu okazji do spotkań brokerskich przedstawicieli biznesu i nauki oraz do nawiązania współpracy.

Źródło: PAP - Nauka w Polsce

 

Złoty Inżynier 2015 – dr Jacek Kurzyna

DSC 0446 v1 750x808Gazeta inżynierska „Przegląd Techniczny” uhonorowała dr. Jacka Kurzynę, wieloletniego naukowca IFPiLM, tytułem „Złotego Inżyniera 2015 roku”. Jest to wyraz uznania za naukowe osiągnięcia w dziedzinie badań plazmowych silników satelitarnych.  

„Świat w którym przyszło nam żyć jest w dużej mierze dziełem inżynierów” – powiedziała redaktor naczelna Ewa Mańkiewicz-Cudny rozpoczynając 22 już edycję Plebiscytu Czytelników „Przeglądu Technicznego”.

„Wspólnie potrafimy zabrać głos w ważnych dla Państwa sprawach. Wręczając tę statuetkę chcemy docenić dokonania Polskich Twórców Techniki” – kontynuowała redaktor Mańkiewicz-Cudny.

Jednym z najbardziej znaczących osiągnięć dr. Jacka Kurzyny i jego zespołu naukowców z IFPiLM było zaprojektowanie i zbudowanie pierwszego polskiego prototypu silnika plazmowego typu Halla. Naukowcy Instytutu dostosowali silnik do pracy z kilkakrotnie tańszym gazem szlachetnym od ksenonu – kryptonem. W tym roku, zgodnie z harmonogramem projektu KLIMT, została zaprojektowana, skonstruowana i uruchomiona III wersja prototypowa plazmowego silnika Halla. Obecnie przeprowadzane są wstępne testy w laboratorium PlaNS będące przygotowaniem do kampanii pomiarowej, która rozpoczęła się w lutym 2016 roku w Laboratorium napędów odrzutowych Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA Propulsion Laboratory) w Holandii.

W uroczystości wzięli udział naukowcy i inżynierowie z wielu dziedzin. Ponad 20 z nich otrzymało nagrody i wyróżnienia. Swoją obecnością zaszczycili także przedstawiciele kilku Ministerstw oraz Kancelarii Prezydenta RP.

Gala odbyła się 9 marca 2016 roku w Warszawskim Domu Technika wpisując się w 150 rocznicę powstania Przeglądu Technicznego.

 

Obchody 40-lecia powstania IFPiLM rozpoczęte

DSC 0012 1124x75029 stycznia pracownicy Instytutu zebrali się na sali teatralnej w teatrze GO, aby zainaugurować jubileuszowy rok Instytutu Fizyki Plazmy i Laserowej Mikrosyntezy. 40 lat temu, a dokładniej 1 stycznia 1976 roku, w wyniku wyłączenia z Wojskowej Akademii Technicznej w Warszawie czterech zespołów badawczych, powstał IFPiLM.

W celu uświetnienia tak ważnej dla Instytutu rocznicy, w ciągu roku będą się ukazywały jubileuszowe wydawnictwa, wydarzenia towarzyszące oraz wydarzenia integracyjne, a najważniejszym i największym z nich będzie oficjalna uroczystość zaplanowana na 16 września 2016 roku na Zamku Królewskim w Warszawie. 

 

Plazma z „lodu wodorowego” jako nowe efektywne źródło protonów do różnych zastosowań

PALS zespol prof.PisarczykPlazma laserowa jako źródło wysokoenergetycznych jonów stwarza duże możliwości aplikacyjne w medycynie oraz różnych dziedzinach nauki i techniki. W szczególności, dotyczy to wykorzystania strumieni protonów do terapii nowotworów (tzw. terapii hadronowej) oraz radiografii. Jedną z powszechnie stosowanych metod generacji strumieni protonów z plazmy laserowej jest tzw. mechanizm TNSA (Target Normal Sheath Acceleration), która polega na przyśpieszaniu protonów powstałych w wyniku oświetlenia promieniowaniem laserowym cienkiej tarczy zawierającej wodór. Protony przyśpieszane są w kierunku normalnym do tarczy, zgodnym z kierunkiem lasera, a ich energia zależy od wielkości pola elektrycznego, określonego przez temperaturę i koncentrację elektronową plazmy ablacyjnej. A zatem najbardziej idealną tarczą, z punktu widzenia metody TNSA, powinna być tarcza zawierająca czysty zestalony wodór, czyli wodór zamrożony do temperatury -261oC.

Pionierskie badania w tym zakresie zostały podjęte na eksperymencie laserowym PALS (Prague Asterix Laser System) przez grupę czeskich fizyków (z Institute of Plasma Physics ASCR, the Institute of Physics ASCR oraz Extreme Light Infrastructure (ELI)) we współpracy międzynarodowej z naukowcami z Francji (SBT/INAC - Le Service des Basses Températures/Institute of Nanosciences and Cryogenics, Grenoble), Włoch (Instituto Nazionale Fisica Nucleare - INFN, Pisa) oraz Polski (Institute of Plasma Physics and Laser Microfusion – IPPLM, Warsaw). W eksperymentach wykorzystywana jest unikalna aparatura (kriostat helowy, pokazany na fotografii - rys. 1) zbudowana w laboratorium SBT/INAC we współpracy z Ośrodkiem ELI, umożliwiający wytwarzać cienką taśmę (o grubości około 60 mm) z zestalonego wodoru (o temperaturze -261oC), która stanowi tarczę do wytwarzania strumieni protonów metodą TNSA.

PALS Kriostat helowy

Rys. 1 Rozmieszczenie aparatury na eksperymencie PALS.

Pierwsze eksperymenty zrealizowane 24 sierpnia 2015 roku zakończyły się sukcesem, potwierdzając możliwość uzyskania wiązki wysokoenergetycznych protonów z gorącej plazmy wodorowej, a tym samym przydatność zbudowanej aparatury do rozwijania tej nowej idei pod kątem różnych aplikacji. W celu poznania parametrów plazmy wodorowej i generowanych z niej strumieni protonów, stosowano różne diagnostyki (spektroskopowe, jonowe oraz wielokadrową interferometrię) przygotowane przez międzynarodowe zespoły z udziałem naukowców z Czech, Francji, Włoch oraz Polski. Wymiernym wkładem naukowym strony polskiej w te badania to pomiary jonowe oraz interferometria w których wykorzystywana była aparatura diagnostyczna zbudowana w IFPiLM.

Szczególnie przydatną diagnostyką okazała się femtosekundowa 3-kadrowa interferometria, którą udało się z sukcesem zaimplementować w drugiej sesji pomiarowej na tym eksperymencie, która odbyła się dwa tygodnie temu (w pierwszej połowie grudnia 2015 roku). Przykładowa sekwencja interferogramów ilustrujących proces ekspansji protonowej plazmy ablacyjnej, podczas oddziaływania impulsu laserowego z tarczą z „lodu wodorowego” przedstawiona jest na rys. 2.

PALS interferogramy femto

Rys. 2 Interferogramy zarejestrowane za pomocą femtosekundowego 3-kadrowego interferometru ilustrujące oddziaływanie lasera jodowego PALS o energii około 600 J z tarczą z zestalonego wodoru o temperaturze -261oC.

Oczekuje się, że ilościowa analiza wyników badań interferometrycznych pozwoli uzyskać informacje o rozkładach koncentracji elektronowej w plazmie ablacyjnej w różnych chwilach jej ekspansji, a następnie określić takie parametry plazmy jak skala gęstości i maksymalny gradient, które są kluczowe w ocenie procesów akceleracji strumieni protonów biorąc pod uwagę mechanizm TNSA. Interpretacja tych wyników w połączeniu z wynikami pomiarów z innych diagnostyk pozwoli poznać wpływ warunków oświetlenia tarcz wodorowych, możliwych do uzyskania na eksperymencie PALS, na wymagane parametry strumieni protonów pod kątem różnych zastosowań.

 

Strona 1 z 12

HiPER logo EUROfusion iter Laserlab Europe Fusenet

Projekty badawcze realizowane przez IFPiLM są finansowane ze środków Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego i Narodowego Centrum Nauki oraz ze środków Komisji Europejskiej na podstawie umowy grantowej No 633053, w ramach Konsorcjum EUROfusion. Wsparcia finansowego udzielają także: Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej, Agencja Fusion for Energy, Europejska Agencja Kosmiczna i Konsorcjum LaserLab.